17 Mayıs 2017 Çarşamba

Nizamülmülk Biyografi

Nizamülmülk Kimdir? Nizamülmülk Biyografi. Nizamülmülk Hayatı

“Küfr ile belki amma zulm ile paydar kalmaz memleket”*
İşte bu söz Büyük Selçuklu Devleti’nin sadrazamı Nizamülmülk’e ait. Yaklaşık 30 yıl Selçuklu Devleti’nde sadrazamlık yapmış, aldığı kararlarla sultanları etkilemiş, İranlı devlet adamı. Bu yazımızda bu büyük sadrazamdan ve onun büyük eseri Siyasetname’den bahsedeğiz.

Nizamülmülk, 1018 yılında Horasan’ın eski kültür merkezlerinden Tus şehrine bağlı Nukan kasabasında doğmuştur. Devrin ünlü alimlerinden ders almış, iyi bir eğitim görmüştür. Zeki kişiliği ve idareci kimliğiyle Alparslan ve Melikşah dönemlerinde toplamda 30 yıl sadrazamlık yapmış, bilhassa Melikşah’ın saltanatının ilk yıllarında fiilen devleti yönetmiştir. Devlet içinde fazlaca güçlenmesi Sultan Melikşah’la arasını açmış ama Sultan, Nizamülmülk’ü azletmeye cesaret edememiştir. Tarihimizde genellikle sadrazamlar devlet idaresinde söz sahibi olmuşlardır. Nizamülmülk de bu güçlü sadrazamlardan birisidir. Bu yönüyle Osmanlı sadrazamlarından Sokullu Mehmet Paşa’ya benzediğini söylemek mümkün. Ama bu başka bir yazının konusu.

Zayıf bir söylentiye göre Nizamülmülk, Ömer Hayyam ve Hasan Sabbah aynı medresede eğitim görmüş, içlerinde hangisi önce yükselirse diğerlerine yardım edeceğine dair sözleşmişlerdir. Gerçekten de Nizamülmülk, Ömer Hayyam ve Hasan Sabbah’a sarayda görevler vermiştir. Ama Nizamülmülk’ün Ömer Hayyam ve Hasan Sabbah’tan 30 yaş büyük olması üçünün aynı medresede eğitim görmüş olma ihtimalini pek mümkün kılmamakta. Ama üçünün hayatları boyunca ilişki içinde oldukları bir gerçek.

Yeri gelmişken Hasan Sabbah ve Ömer Hayyam’dan da kısaca bahsedelim. Hasan Sabbah devrin örgütlü cinayet şebekesi olan Haşhaşiler’in kurucusu ve yöneticisidir. Müridlerine haşhaş içirerek kendine bağladığı ve bu yüzden de Haşhaşiler olarak adlandırıldıkları söylenir. Alamut Kalesi’ne kurduğu sahte cennetiyle Selçuklu Devleti’ne karşı mücadele etmiş, devletleri vergiye bağlamıştır. Kendisine büyük bir inançla bağladığı fedaileriyle en güçlü devletleri bile korkutacak kudrete ulaşmıştır. Ömer Hayyam ise İranlı gökbilimci, matematikçi, şair ve filozof. Günümüzdeki şöhretini daha çok Rubailerine (dörtleme) borçlu olsa da aynı zamanda iyi bir matematikçiydi. Pascal Üçgeni olarak bildiğimiz üçgeni kullanan ilk kişidir. Rubailerinde inanılmaz bir anlatım gücüyle aşk, sevgi, şarap, ahiret inancı konularını işlemiş çağının İslam ekolüne aykırı bir duruş sergilemiştir.

Nizamülmülk kurduğu Nizamiye Medreseleriyle de tanınmakta. Çağın yüksek öğrenim kurumları olan bu medreseler daha sonra Selçuklu ve Osmanlı eğitiminde bir model olmuş ve etkisi Osmanlı’nın son dönemlerine kadar sürmüştür.

Hayatının sonlarına doğru Siyasetname isimli eserini kaleme aldı. Siyasetname aslında edebiyatımızda hükümdarlara öğüt niteliği taşıyan eserlerin genel adıdır. Ama Nizamülmülk’ün Siyasetname’si bunların en ünlüsüdür. Sultan Melikşah’ın isteği üzerine kaleme alınan bu eser Sultan’ın beğenisini kazandı. Yaklaşık on asır önce yazılmasına rağmen hala güncelliğini koruyan eser Türk, İslam ve İran kültüründen izler taşımakta. Eski İran imparatorlarından, onların becerikli ve beceriksiz devlet yöneticilerinden, devlet idaresinin nasıl olması gerektiğinden, İslam büyüklerinden bahseden bu eser İslam Dünyası’nın çağının çok ilerisinde olduğunu gösteriyor.

Hayatını Selçuklu Devletine hizmetle geçiren çağımızda bile yakalayamadığımız bir adalet anlayışıyla hareket eden Nizamülmülk’ün ölümü son derece trajik olmuştur. Bir haşhaşinin suikastı sonucu hayatını kaybeden sadrazam ve ölümü hemen peşi sıra gelen Melikşah adeta kendileriyle birlikte Selçuklu Devleti’ni de mezara götürüyorlardı. Bu iki büyük devlet adamının ölümünden sonra Selçuklular dağılma sürecine girdi ve bir daha da toparlanamadı.

Gördüğümüz gibi tarihimizde ender görülen bilge devlet adamı Nizamülmülk bin yıl önce yaşamasına rağmen hala aramızda dolaşıyor. Öğretisi ve düşünceleri bize ışık tutabilecek bu devlet adamından alacağımız çok dersler var.

*Günümüz Türkçesi’ne çevirisi: İnsanlar dinsiz yaşayabilir ama adaletsiz yaşayamazlar.

Sponsor Bağlantılar - Reklam
ithalat - ithal kumaş, ithal plywood, ithal elektronik, ithal mangal nargile kömür, ithal kömür

Ömer Hayyam Biyografi

Ömer Hayyam Biyografi. Ömer Hayyam Hayatı ve Ömer Hayyam Kimdir?

Gıyaseddin Eb'ul Feth Ömer İbni İbrahim'el Hayyam veya Ömer Hayyam, Fars şair, filozof, matematikçi ve astronom.
Hayyam Nişabur'ludur. Yaşadığı dönemin ünlü veziri Nizamül-Mülk ve Hasan Sabbah ile aynı medresede zamanın ünlü alimi Muvaffakeddin Abdüllatif ibn el Lübad'tan eğitim görmüş ve hayatı boyunca her ikisi ile de ilişkisini koparmamıştır. Bazı kaynaklar; Hasan Sabbah'ın Rey kentinden olduğu Nizamül-Mülk'ünde yaşca Ömer Hayyam ve Hasan Sabbah'tan büyük olduğunu ve buna dayanarak aynı medresede eğitim görmediklerini belirtmektedir. Ama yine de Ömer Hayyam, Hasan Sabbah ve Nizamül-Mülk'ün ilişki içinde olduklarını inkar etmemektedir. 
Birçok bilim adamınca Batıni, Mutezile anlayışlarına dâhil görülür. Evreni anlamak için, içinde yetiştiği İslam kültüründeki hakim anlayıştan ayrılmış, kendi içinde yaptığı akıl yürütmeleri eşine az rastlanır bir edebi başarı ile dörtlükler halinde dışa aktarmıştır.
Çadırcı anlamına gelen 'Hayyam' takma adını babasının çadırcılık yapmasından almıştır. Ayrıca İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde bir semte adını da vermiştir. Tarlabaşı bulvarında Sakızağacı ışıklardan başlayıp, Tepebaşı'na kadar inen caddenin adıdır.
Hayyam aynı zamanda çok iyi bir matematikçiydi. Binom Açılımını ilk kullanan bilim adamıdır.
Hayyam, genelde şiirlerindeki eğlence düşkünlüğünün belirgin olmasından dolayı Rubâileri ile ünlenmiştir.
Geçmişte yaşamış birçok ünlünün aksine Ömer Hayyam'ın doğum tarihi günü gününe bilinmektedir. Bunun sebebi Ömer Hayyam'ın birçok konuda olduğu gibi takvim konusunda uzman olması ve kendi doğum tarihini araştırıp gün be gün doğru bulmasına dayanmaktadır.
Rubailerinde, dünya, varoluş, Allah, devlet ve toplumsal örgütlenme biçimleri gibi hayata ve insana ilişkin konularda özgürce ve sınır tanımaz bir şekilde akıl yürüttüğü görülmektedir. Akıl yürütürken ne içinde yaşadığı toplumun ne de daha öncesi zamanlarda yaşayan toplumların kabul ettiği hiçbir kurala/tabuya bağlı kalmamış, kendinden önce yaşayanların insan aklına koymuş olduğu sınırları kabullenmemiş, bir anlamda dünyayı, insanı, varoluşu kendi aklıyla baştan tanımlamış; bu nedenle de çağını aşarak 'evrenselliğe' ulaşmıştır. Ancak unutmamak gerekir ki Hayyam'ın yaşadığı dönem, kendisi gibi çağları aşan ve tarihin gördüğü en büyük düşünürlerden birini yaratacak sosyo-kültürel altyapıya sahipti. 

Kendi tarihinin belki de en aydınlık dönemlerini yaşayan İslam dünyasında felsefenin hak ettiği ilgiyi gördüğü, Selçuklu saraylarında ise sentez bir Ortadoğu kültürü (Türk-Hint-Arap-Çin-Bizans) oluşmaya başladığı bir dönemde yaşayan düşünür, böylece nispeten yansız ve bilimsel bir öğrenim görmüş, Müslüman fakat felsefeyi günah saymayan bir toplum içinde özgürce felsefe ile ilgilenebilmiştir.


Hayyam, aynı zamanda dünya bilim tarihi için de önemli bir yerdedir. Dünyanın ilk rasathanesini kurmuştur. Günümüzde kullanılan Miladi ve Hicri Takvimlerden çok daha hassas olan Celali Takvimi'ni hazırlamıştır. Okullarda Pascal Üçgeni olarak öğretilen matematik kavramı aslında Ömer Hayyam tarafından oluşturulmuştur. Matematik, astroloji konularında dünyanın önde gelen en büyük bilim adamlarındandır. Birçok bilimsel çalışması olduğu bilinmektedir.



Yaşadığı dönemi takip eden yıllar boyunca, İslam dünyasında düşünce ve aklı reddeden bir yapının oluşması, İslam coğrafyasında siyasi iktidar mücadelesi, toplumsal sınıflar arasındaki mücadelelerde iktidarların geniş halk kitleleri üzerinde otoritelerini koruyabilmek adına dini kullanması neticesinde adeta 'yobazlığın' iktidara oturtulması; Ömer Hayyam gibi insan aklına ışık tutmaya çalışmış birçok düşünürün 'sapkın' ilan edilmesine, genel anlamda toplumsal eğitim seviyesinin düşmesi nedeniyle de Ömer Hayyam'ın şarap ve zevk düşkünü olarak anlaşılmasına sebep olmuştur. Bu nedenle Ömer Hayyam tüm zamanlarda iktidara muhalif olanlar için bir ilham kaynağı olagelmiştir.

Pek çok Rubai ünü sebebiyle Hayyam'ınkilerine karıştırılmıştır, bilinen kadarıyla Rûbailerinin sayısı 158'dir. Fakat kendisine mal edilenler binin üzerindedir.

Ayrıca Ömer Hayyam için tarihteki ilk bilinen savaş karşıtı eylemci yakıştırması da yapılmaktadır. Rubailerinin Türkçe'ye çevirisi farklı birçok çevirmen tarafından yapılmışsa da rubaileri Türk halkına sevdiren çeviri Sabahattin Eyüboğlu tarafından yapılmıştır. 

Eserleri

Ziyc-i Melikşahi. (Astronomi ve takvime dair, Melikşah'a ithaf edilmiştir)
Kitabün fi'l Burhan ül Sıhhat-ı Turuk ül Hind. (Geometriye dair)
Risaletün fi Berahin İl Cebr ve Mukabele. (Cebir ve denklemlere dair)
Müşkilat'ül Hisab. (Aritmetiğe dair)
İlm-i Külliyat (Genel prensiplere dair)
Nevruzname (Takvim ve yılbaşı tespitine dair)
Risaletün fil İhtiyal li Marifet. (Altın ve gümüşten yapılmış bir cisimde altın ve gümüş miktarının bilinmesine dair. Almanya Gotha kütüphanesinde bir nüshası mevcuttur.)
Risaletün fi Şerhi ma Eşkele min Musaderat(Öklid'in bir probleminin çözülmesi metoduna dair, Hollanda Leiden kütüphanesinde bir nüshası vardır. F. Woepcke fransızcaya çevirmiştir.)
Risaletün fi Vücud (Felsefede ontoloji bahsine dair. Britanya kütüphanesinde bir nüshası mevcuttur.)
Muhtasarun fi't Tabiiyat (Fizik İlmine dair)
Risaletün fi'l Kevn vet Teklif (Felsefeye dair)
Levazim'ül Emkine (Meskûn yerlerin iklimi ve hava değişikliklerine dair)
Fil Cevab Selaseti Mesâil ve fi Keşfil Hicab (Üç meseleye cevap ve alemde zıtlığın zorunlu olduğuna dair)
Mizan'ül Hikem (Pırlantalı eşyaların taşlarını çıkarmadan kıymetini bulmanın yöntemine dair)
Abdurrahman'el Neseviye Cevab (Hak Teâlâ'nın alemleri yaratmasının ve insanları ibadetle yükümlü kılmasının hikmetine dair)
Nizamülmülk (Arkadaşı olan vezirin biyografisi)
Eş'arı bil Arabiyye (Arabça rûbaileri)
Fil Mutayat (İlim prensipleri)


Sponsor Bağlantılar - Reklam
ithalat - ithal kumaş, ithal plywood, ithal elektronik, ithal mangal nargile kömür, ithal kömür

ERDOĞAN ve Trump Fotoğrafları

ERDOĞAN ve Trump Fotoğrafları


ERDOĞAN ve Trump Fotoğrafları

ERDOĞAN ve Trump Görüşme fotoğrafları.
İki dünya liderinin görüşmesi.
Görsel fotoğrafları.
Büyük Liderlerin büyük buluşması.
Liderlerin buluşma sonrası fotoğrafları.
Liderler buluşmasındaki detaylar.
Kritik görüşme detayları, ABD Türkiye Görüşmesi ve sonrası. Trump ve ERDOĞAN ne konuştular.