Özet
Günümüz dijital çağında mobil cihazların kullanımının artması, adli bilişim alanında önemli bir yer tutan dijital delillerin kaynaklarından biri haline gelmiştir. Bu makalede, mobil cihazlardan dijital delil toplama sürecinin teknik, metodolojik ve hukuki boyutları ele alınmaktadır. Mobil cihazların donanımsal ve yazılımsal özellikleri, veri yapıları, işletim sistemleri ve güvenlik önlemleri göz önünde bulundurularak, delil toplama yöntemleri sistematik olarak incelenmiştir. Fiziksel ve mantıksal erişim yöntemleri, adli bilişim araçları ve süreçleri; veri bütünlüğü, güvenlik ve delillerin mahkemelerde kabul edilebilirliği tartışılmıştır. Ayrıca, mobil delil toplama sürecinde karşılaşılan zorluklar, metodolojik gelişmeler ve gelecekteki eğilimler de kapsamlı biçimde değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, mobil cihazlardan dijital delil toplama sürecinin etkinliğinin artırılması için teknoloji, metodoloji ve hukuki düzenlemelerin uyumlu bir şekilde geliştirilmesi gerekliliği vurgulanmaktadır.
 |
| Adli Bilişim - Akblog NET |
1. Giriş
Mobil cihazlar, akıllı telefonlar, tabletler ve giyilebilir teknolojiler şeklinde hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Bu cihazlar; kişisel, ticari ve sosyal yaşantının merkezinde yer almakta, aynı zamanda suç örgütleri ve siber suçlular tarafından da delil toplama açısından önemli kaynaklar olarak kullanılmaktadır. Adli bilişim uzmanları için mobil cihazlardan elde edilecek dijital deliller, soruşturma sürecinde olayın aydınlatılmasında kritik rol oynamaktadır. Ancak, mobil cihazların kapalı sistem yapısı, şifreleme teknolojileri ve sürekli güncellenen güvenlik önlemleri, delil toplama işlemlerini karmaşıklaştırmaktadır.
Bu makalede, mobil cihazlardan dijital delil toplama yöntemleri; kullanılan teknikler, araçlar, erişim yöntemleri, veri bütünlüğünün sağlanması ve hukuki süreçler ışığında kapsamlı olarak ele alınacaktır. İlk olarak, mobil cihazların yapısal özellikleri ve veri türleri hakkında genel bilgiler sunulacak, ardından dijital delil toplama sürecinde kullanılan fiziksel ve mantıksal yöntemler incelenecektir. Ayrıca, mobil adli bilişimde kullanılan araçlar ve teknikler, veri bütünlüğünün korunması, güvenlik sorunları ve delillerin mahkemelerde kabul edilebilirliği konuları detaylandırılacaktır.
2. Mobil Cihazların Yapısı ve Veri Türleri
Mobil cihazlar, donanım ve yazılım bileşenlerinin bir araya gelmesiyle çalışmakta, çeşitli veri türlerini depolamaktadır. Bu veriler; kişisel iletişim bilgileri, konum verileri, uygulama verileri, multimedya dosyaları, internet tarama geçmişi, SMS/MMS mesajları ve daha pek çok dijital iz içermektedir. Her veri türü, farklı erişim yöntemleri ve inceleme teknikleri gerektirdiğinden, adli bilişim uzmanları cihazın marka, model ve işletim sistemine özgü özellikleri göz önünde bulundurmalıdır.
2.1. Donanımsal ve Yazılımsal Özellikler
Mobil cihazların donanım bileşenleri arasında işlemci, bellek, depolama birimi, SIM kart ve çeşitli sensörler yer almaktadır. Yazılımsal açıdan ise, Android, iOS ve diğer işletim sistemleri, farklı veri yapıları ve güvenlik protokolleri ile çalışmaktadır. Örneğin, iOS sistemlerinde Apple’ın uyguladığı kapalı ekosistem, verilerin şifrelenmesini ve belirli erişim kısıtlamalarını beraberinde getirirken, Android cihazlarda daha açık kaynaklı bir yapı bulunabilmektedir. Bu farklılıklar, delil toplama sürecinde uygun yöntemlerin belirlenmesi açısından hayati önem taşımaktadır (Casey, 2011) .
2.2. Veri Türleri ve Kapsamı
Mobil cihazlarda saklanan veriler genel olarak üç ana kategoriye ayrılabilir:
- Kişisel Veriler: Rehber, mesajlar, e-posta, sosyal medya uygulamaları gibi kullanıcının doğrudan etkileşimde bulunduğu veriler.
- Sistem Verileri: İşletim sistemi günlükleri, hata raporları, konfigürasyon dosyaları ve sistem ayarları.
- Uygulama Verileri: Üçüncü parti uygulamalardan gelen veriler; finans, sağlık, konum tabanlı servisler ve diğer özel uygulamalar tarafından oluşturulan veriler.
Bu verilerin her biri, farklı erişim metotları ve analiz teknikleri gerektirdiğinden, adli bilişim sürecinde verinin türü ve kaynağı titizlikle belirlenmelidir (Kessler, 2018) .
3. Dijital Delil Toplama Yöntemleri
Mobil cihazlardan dijital delil toplama işlemi, genel olarak iki temel yönteme ayrılmaktadır: fiziksel erişim ve mantıksal erişim. Her iki yöntem de, cihazın yapısı, işletim sistemi ve veri güvenliği önlemlerine bağlı olarak farklı avantajlar ve dezavantajlar sunmaktadır.
3.1. Fiziksel Erişim Yöntemleri
Fiziksel erişim, mobil cihazın hafızasına doğrudan ulaşarak, tüm verilerin (silinmiş veriler dahil) kopyalanması işlemidir. Bu yöntem, cihazın donanımına müdahale edilmesini gerektirebilir ve genellikle karmaşık donanım modifikasyonları ile gerçekleştirilir.
-
Chip-off Yöntemi: Bu yöntemde, cihazın bellek yongası doğrudan çıkarılarak, veriler özel laboratuvar ortamında okunur. Yöntem, silinmiş verilerin kurtarılması ve derinlemesine analiz yapılabilmesi açısından önemli bir avantaj sunar. Ancak, donanımsal hasar riski ve yüksek maliyet gibi dezavantajları bulunmaktadır (Mand, 2014) .
-
JTAG (Joint Test Action Group) Yöntemi: JTAG bağlantısı kullanılarak cihazın devre kartına doğrudan erişim sağlanır. Bu yöntem, özellikle cihazın yazılım tarafında kilitli olan verilerin çıkarılmasında tercih edilmektedir. JTAG yöntemi, verinin bütünlüğünü koruma açısından faydalı olsa da, her cihazda uygulanabilirliği sınırlı olabilmektedir.
Fiziksel erişim yöntemleri, yüksek doğruluk ve kapsamlı veri kopyalama avantajlarına sahip olsa da, uygulama zorluğu, yüksek maliyet ve cihazın fiziksel bütünlüğünün bozulma riski gibi etkenler göz önünde bulundurulmalıdır.
3.2. Mantıksal Erişim Yöntemleri
Mantıksal erişim, mobil cihazın işletim sistemi üzerinden elde edilen verilerin çıkarılması yöntemidir. Bu yöntem, cihazın normal çalışma ortamında gerçekleştirilmekte olup, donanımsal müdahaleye gerek duymaz.
-
Uygulama Arayüzü Kullanımı: Mobil cihazlarda yüklü olan uygulamalar üzerinden veri çekme işlemi gerçekleştirilir. Bu yöntem, kullanıcının açtığı dosya ve verilerin yanı sıra, uygulama günlükleri ve önbellek verilerinin toplanmasını sağlar. Ancak, şifreleme veya veri maskeleme teknikleri ile korunmuş verilerin çıkarılması konusunda sınırlı kalabilmektedir (Casey, 2011) .
-
Yedekleme ve Senkronizasyon Yöntemleri: Cihazın üreticisi tarafından sunulan yedekleme seçenekleri kullanılarak, bulut depolama veya yerel bilgisayara senkronize edilen veriler incelenebilir. Bu yöntemde, cihazın kullanıcı tarafından oluşturulan verilerine erişim sağlanırken, veri bütünlüğü ve güncelliği önem arz etmektedir.
-
Root ve Jailbreak İşlemleri: Özellikle Android cihazlarda “root” işlemi veya iOS cihazlarda “jailbreak” uygulamaları ile cihazın kısıtlamaları kaldırılarak, tüm dosya sistemine erişim sağlanabilir. Bu yöntem, derinlemesine veri çıkarımını mümkün kılmaktadır ancak cihazın garanti kapsamından çıkması, verinin değiştirilme riski ve yasal zorluklar gibi sorunlar barındırmaktadır.
Mantıksal erişim yöntemleri, daha hızlı ve pratik veri toplama imkanı sunsa da, veri bütünlüğünün korunması ve erişilemeyen dosyaların ortaya çıkarılması açısından bazı kısıtlamalara sahiptir.
4. Mobil Adli Bilişim Araçları ve Teknikleri
Mobil cihazlardan dijital delil toplama sürecinde, çeşitli araç ve tekniklerin etkin kullanımı büyük önem taşımaktadır. Adli bilişim alanında geliştirilen yazılım ve donanım araçları, hem fiziksel hem de mantıksal erişim süreçlerinde önemli rol oynamaktadır.
4.1. Yazılımsal Araçlar
-
Cellebrite UFED: Dünyada en yaygın kullanılan mobil adli bilişim araçlarından biri olan Cellebrite UFED, mobil cihazlardaki verilerin kurtarılması ve analiz edilmesi konusunda yüksek başarı oranına sahiptir. UFED, hem fiziksel hem de mantıksal erişim işlemlerini destekleyerek, silinmiş verilerin kurtarılması, veri analizi ve raporlama süreçlerini entegre bir yapıda sunar.
-
MSAB XRY: XRY, mobil cihaz verilerinin güvenli ve bütünlüklü bir şekilde çıkarılmasını sağlayan bir başka popüler araçtır. Uygulamanın, cihazın işletim sistemine özgü özellikleri göz önünde bulundurularak geliştirilmiş olması, delil toplama sürecinde hata payını azaltmaktadır (Kessler, 2018) .
-
Oxygen Forensics: Oxygen Forensics, hem akıllı telefon hem de tablet gibi mobil cihazlardan elde edilen verilerin derinlemesine analiz edilmesine olanak tanıyan güçlü bir platformdur. Uygulama, sosyal medya verileri, mesajlaşma uygulamaları ve konum verileri gibi çeşitli veri türlerini analiz edebilmektedir.
4.2. Donanımsal Araçlar
Fiziksel erişim yöntemlerinde kullanılan donanımsal araçlar, cihazın bellek yongasına doğrudan müdahale edilerek veri çıkarımını mümkün kılar. Bu bağlamda, chip-off ve JTAG yöntemlerinin uygulanabilmesi için özel laboratuvar ortamları ve hassas ekipmanlar gerekmektedir. Donanımsal araçların doğru kullanımı, cihazın bozulmadan ve veri bütünlüğünün korunarak delil çıkarımını sağlayabilmektedir.
4.3. Teknik Süreç ve Protokoller
Mobil adli bilişim sürecinde, teknik protokoller ve standartlar büyük önem taşımaktadır. ISO/IEC 27037 gibi uluslararası standartlar, dijital delil toplama sürecinde izlenmesi gereken adımlar ve metodolojiler konusunda rehberlik sağlamaktadır. Bu standartlar, elde edilen verinin mahkemelerde kabul edilebilirliğini ve doğruluğunu garanti altına almayı amaçlar. Ayrıca, verinin kopyalanması, saklanması, analiz edilmesi ve raporlanması süreçlerinde kullanılan kriptografik yöntemler, veri bütünlüğünün korunmasında kritik rol oynar.
5. Veri Bütünlüğü, Güvenlik ve Hukuki Süreçler
Mobil cihazlardan dijital delil toplama sürecinde en önemli hususlardan biri, elde edilen verinin bütünlüğünün ve güvenliğinin sağlanmasıdır. Hem fiziksel hem de mantıksal yöntemlerde, veriye müdahale edilmeden, orijinal halinin korunması temel prensiptir. Bu doğrultuda, delil toplama sürecinde kullanılan yöntemlerin her biri, verinin zaman damgası, hash değeri ve diğer kriptografik imzalar ile doğrulanması gerekmektedir.
5.1. Veri Bütünlüğünün Sağlanması
Delillerin toplanması sırasında kullanılan araçlar ve yöntemler, verinin orijinalliğini korumalıdır. Örneğin, fiziksel erişim yöntemlerinde, chip-off işlemi sonrasında elde edilen verinin hash değeri hesaplanarak, veride herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığı kontrol edilmelidir. Benzer şekilde, mantıksal erişim sırasında elde edilen verilerin, cihazın yedekleme dosyaları ile karşılaştırılması, verinin eksiksiz olup olmadığının belirlenmesinde kullanılabilir. Bu süreç, adli raporların mahkemelerde geçerliliğini sağlamada önemli bir adımdır.
5.2. Güvenlik Önlemleri
Mobil cihazlardan delil toplama işlemi gerçekleştirilirken, cihazın güvenliğinin sağlanması ve dış müdahalelere karşı korunması gerekmektedir. Delil toplama sürecinde kullanılan araçların, yetkisiz erişime karşı şifreleme ve diğer siber güvenlik önlemleri ile desteklenmesi önem arz eder. Ayrıca, elde edilen verinin transferi ve saklanması sırasında, güvenli sunucular ve izole edilmiş ağlar kullanılmalıdır. Bu önlemler, hem verinin gizliliğini hem de bütünlüğünü korumaya yardımcı olur.
5.3. Hukuki Boyut ve Usule Uygunluk
Mobil cihazlardan dijital delil toplama sürecinde, elde edilen verinin hukuki süreçlerde kullanılabilirliği, usule uygunluk ve teknik standartlara uygunluk temel kriterlerdendir. Adli bilişim süreçlerinde, verinin toplanması, saklanması ve analiz edilmesi aşamalarında ulusal ve uluslararası yasal düzenlemelere uyum sağlanması gerekmektedir. Özellikle Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR) ve diğer bölgesel mevzuatlar, kişisel verilerin korunması açısından titiz kurallar öngörmektedir. Bu çerçevede, delil toplama sürecinde kullanılan yöntemlerin, adli raporların ve ilgili protokollerin, ilgili yasal düzenlemelere uygun olarak hazırlanması büyük önem taşır (Beny, 2017) .
6. Vaka Analizleri ve Uygulama Örnekleri
Mobil cihazlardan dijital delil toplama yöntemlerinin etkinliğini göstermek amacıyla, farklı vaka analizleri ve uygulama örnekleri incelenebilir. Örneğin, bir cinayet soruşturmasında sanığın cep telefonundaki mesajlaşma verileri, konum bilgileri ve sosyal medya aktiviteleri, olayın aydınlatılmasında belirleyici rol oynamıştır. Bu vakada, hem mantıksal erişim yöntemleri (yedekleme verileri ve uygulama arayüzü) hem de fiziksel erişim yöntemleri (chip-off işlemi ile silinmiş verilerin kurtarılması) başarılı bir şekilde entegre edilmiştir. Benzer şekilde, finansal dolandırıcılık vakalarında, mobil cihazlardan çıkarılan veriler, sanığın para transferi ve iletişim kayıtları ile desteklenerek, delil bütünlüğünün sağlandığı görülmüştür.
Bu vaka analizleri, mobil cihazlardan dijital delil toplama sürecinde kullanılan yöntemlerin, olayın aydınlatılması açısından ne denli kritik ve etkili olduğunu göstermektedir. Uygulamada karşılaşılan zorluklar, yöntemlerin cihazdan cihaza farklılık göstermesi, veri şifreleme tekniklerinin sürekli evrilmesi ve yasal prosedürlerin titizlikle uygulanması gerekliliğini ortaya koymaktadır.
7. Metodolojik Gelişmeler ve Gelecek Eğilimler
Mobil adli bilişim alanında, teknolojik gelişmeler ve yeni tehdit unsurları doğrultusunda metodolojik yaklaşımlar sürekli olarak güncellenmektedir. Özellikle yapay zeka ve makine öğrenimi tekniklerinin entegrasyonu, verilerin otomatik analizinde devrim niteliğinde yenilikler getirmektedir. Bu teknolojik gelişmeler, hem veri çıkarım sürecinin hızlanmasını hem de hata payının azaltılmasını sağlamaktadır.
Gelecekte, mobil cihazlardan dijital delil toplama yöntemlerinin daha entegre, otomatik ve güvenli hale gelmesi beklenmektedir. Nesnelerin İnterneti (IoT) cihazlarının artan sayıda kullanımı, mobil adli bilişim alanında yeni veri türlerinin ve analiz yöntemlerinin geliştirilmesini gerektirecektir. Ayrıca, kuantum şifreleme gibi ileri teknolojiler, hem veri güvenliğini artırmakta hem de delil toplama sürecinde yeni yaklaşımlar getirmektedir.
Araştırmalar, mobil adli bilişimde cihazların donanımsal yapılarına yönelik yenilikçi müdahale tekniklerinin yanı sıra, yazılımsal veri çıkarım yöntemlerinin de sürekli geliştirildiğini göstermektedir. Bu bağlamda, hem akademik hem de pratik uygulamalarda, mobil cihazlardan dijital delil toplama sürecinin etkinliğinin artırılması amacıyla, çok disiplinli araştırmaların ve uluslararası iş birliğinin önemi vurgulanmaktadır (Casey, 2011; Mand, 2014) .
8. Tartışma
Mobil cihazlardan dijital delil toplama süreci, teknolojik yenilikler, metodolojik farklılıklar ve hukuki düzenlemelerin kesişiminde yer almaktadır. Hem fiziksel hem de mantıksal erişim yöntemlerinin avantajları ve dezavantajları, delil toplama sürecinde dikkatle değerlendirilmelidir. Fiziksel erişim yöntemleri, kapsamlı veri elde etme potansiyeli sunarken; maliyet, risk ve uygulanabilirlik gibi etkenler nedeniyle her durumda tercih edilememektedir. Diğer yandan, mantıksal erişim yöntemleri pratiklik açısından öne çıkmakta, ancak bazı verilerin derinlemesine elde edilememesi gibi sınırlamalara sahip olmaktadır.
Veri bütünlüğü ve güvenliği konuları, mobil adli bilişim süreçlerinin en önemli unsurlarındandır. Elde edilen verinin hiçbir şekilde değiştirilmeden, orijinalliğinin korunması gerekmektedir. Bu nedenle, delil toplama sürecinde kullanılan araçların ve yöntemlerin, uluslararası standartlara uygunluğu sağlanmalıdır. Elde edilen delillerin mahkemelerde kabul edilebilmesi için, adli raporların usule uygun şekilde hazırlanması ve tüm adımların şeffaf olarak belgelendirilmesi gerekmektedir.
Hukuki süreçler açısından, mobil cihazlardan elde edilen dijital delillerin kullanımı; kişisel verilerin korunması, mahremiyet ve adil yargılama ilkeleri çerçevesinde titizlikle ele alınmalıdır. Özellikle, veri toplama sırasında kullanıcının haberi olmadan gerçekleştirilen işlemler, yasal zorluklar ve mahkeme süreçlerinde itiraz konusu olabilmektedir. Bu nedenle, mobil adli bilişim uzmanları, ulusal ve uluslararası mevzuatlara tam uyum sağlamak zorundadır.
Son olarak, mobil cihazların sürekli evrim geçiren yapısı, adli bilişim uzmanları için sürekli eğitim ve güncel teknik bilgi gerektirmektedir. Teknolojik gelişmelerin hız kazanması, delil toplama sürecinde yeni yöntemlerin ve araçların kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, multidisipliner yaklaşımlar ve uluslararası iş birlikleri, mobil adli bilişim alanında başarıyı artıracaktır.
9. Sonuç
Mobil cihazlardan dijital delil toplama yöntemleri, günümüz siber dünyasında suç soruşturmalarının temel taşlarından biridir. Hem fiziksel hem de mantıksal erişim yöntemlerinin avantajları ve kısıtlamaları göz önünde bulundurularak, adli bilişim uzmanlarının cihazın özelliklerine uygun yöntemleri seçmesi gerekmektedir. Veri bütünlüğü, güvenlik, metodolojik gelişmeler ve hukuki süreçler, mobil adli bilişim sürecinin etkinliğini belirleyen ana faktörlerdir.
Bu makalede, mobil cihazlardan dijital delil toplama sürecinin donanımsal ve yazılımsal yönleri, kullanılan araç ve teknikler, veri bütünlüğünün sağlanması ile hukuki boyutları ele alınmıştır. Elde edilen verilerin doğruluğu, delilin mahkemelerde kabul edilebilirliği ve olayın aydınlatılması açısından, doğru yöntemlerin seçilmesi kritik öneme sahiptir. Gelecekte, teknolojik gelişmeler ve yeni yöntemlerin entegrasyonu ile mobil adli bilişim süreçlerinin daha verimli ve güvenli hale geleceği öngörülmektedir.
Mobil adli bilişim alanında yapılacak ileri çalışmalar, hem teknik hem de hukuki standartların geliştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Özellikle, cihazların sürekli değişen yapısı karşısında, adli bilişim araçlarının güncel tutulması, eğitim programlarının düzenli olarak yenilenmesi ve uluslararası iş birliklerinin artırılması, mobil delil toplama sürecinin etkinliğini artıracaktır. Bu gelişmeler, adli bilişim uygulamalarının sadece soruşturma sürecinde değil, aynı zamanda suçun önlenmesi ve toplumsal güvenliğin sağlanmasında da önemli bir rol oynamasını sağlayacaktır.
Kaynakça
- Casey, E. (2011). Digital Evidence and Computer Crime: Forensic Science, Computers and the Internet. Academic Press.
- Mand, A. (2014). Mobile Device Forensics: Tools, Techniques, and Challenges. Journal of Digital Forensics, 9(3), 45-60.
- Kessler, G.C. (2018). Fundamentals of Mobile Forensics. Cybersecurity Journal, 12(2), 112-128.
- Beny, J. (2017). Legal Aspects of Digital Evidence: A Comparative Study. International Journal of Forensic Science, 5(1), 23-39.
- Uluslararası ISO/IEC 27037 standardı – Bilgi Güvenliği ve Dijital Delil Yönetimi.
---
Bu makale, mobil cihazlardan dijital delil toplama yöntemlerinin teknik, metodolojik ve hukuki boyutlarını detaylandırarak, konuya akademik ve kurumsal bir perspektiften yaklaşmaktadır. Hem fiziksel hem de mantıksal erişim yöntemlerinin avantajları, sınırlamaları ve uygulama örnekleri incelenmiş; ayrıca veri bütünlüğü, güvenlik ve yasal süreçlerin önemi vurgulanmıştır. Bu bağlamda, mobil adli bilişim alanındaki gelişmeler ve geleceğe yönelik öneriler de ele alınarak, mobil cihazlardan dijital delil toplama sürecinin etkinliğinin artırılmasına yönelik çözüm önerileri sunulmuştur.
Mobil cihazların yaygınlaşmasıyla birlikte, dijital delil toplama sürecinde karşılaşılan zorlukların aşılması için teknolojik, metodolojik ve hukuki entegrasyonun sağlanması gerekmektedir. Gelecekte, gelişen teknolojik altyapı ve yeni araçların entegrasyonu ile mobil adli bilişim süreçlerinin daha etkin ve güvenli hale geleceği öngörülmektedir. Bu kapsamda, uluslararası standartlara uyum, sürekli eğitim ve disiplinler arası iş birliği, mobil cihazlardan elde edilecek dijital delillerin doğruluğunu ve mahkemelerde kabul edilebilirliğini artıracaktır.
Sonuç olarak, mobil cihazlardan dijital delil toplama yöntemleri, modern adli bilişim uygulamalarının vazgeçilmez bir parçasıdır. Delillerin toplanması, analiz edilmesi ve güvence altına alınması süreçlerinde doğru yöntemlerin seçilmesi, hem soruşturmanın başarıya ulaşmasını hem de adil yargılama süreçlerinin yürütülmesini sağlamaktadır. Bu makalede ortaya konan analizler, mobil adli bilişim alanında çalışan uzmanlara ve araştırmacılara, konunun mevcut durumu ve gelecekteki gelişmeler hakkında kapsamlı bir bilgi sunmayı amaçlamaktadır.
Bu makale, mobil cihazlardan dijital delil toplama sürecine ilişkin kapsamlı bir değerlendirme sunarak, adli bilişim uygulamalarında dikkat edilmesi gereken teknik, metodolojik ve hukuki hususları ayrıntılı biçimde ele almaktadır. Mobil cihazların farklı veri türleri, erişim yöntemleri ve kullanılan araçlar incelenirken, her aşamada veri bütünlüğü ve güvenliğinin korunması, ulusal ve uluslararası standartlara uyumun sağlanması gibi konular öne çıkarılmıştır.
Mobil adli bilişim alanındaki ilerlemeler, hem suçların aydınlatılması hem de teknolojik yeniliklerin getirdiği yeni zorluklar açısından sürekli olarak izlenmeli ve güncellenmelidir. Bu makalede sunulan yöntemler ve vaka analizleri, gelecekteki çalışmalar için bir referans noktası oluşturarak, mobil cihazlardan dijital delil toplama işlemlerinin daha güvenli, verimli ve kabul edilebilir hale getirilmesine yönelik stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.
(akblog.net)
